همه چیز درباره مننژیوم مغزی

مننژیوم مغزی یکی از تومورهای خوش‌خیم است که در لایه‌های مننژ، یعنی پرده‌های محافظ مغز و نخاع، شکل می‌گیرد. این تومور معمولاً به‌صورت آرام و تدریجی رشد می‌کند و اغلب علائمی نشان نمی‌دهد، به‌طوری که بسیاری از مبتلایان به آن بدون هیچ‌گونه علامت خاصی زندگی می‌کنند. با این حال، در برخی موارد، مننژیوم‌ها می‌توانند فشار زیادی بر روی مغز وارد کرده و منجر به بروز علائمی مانند سردرد، مشکلات بینایی، تشنج یا اختلالات حرکتی شوند. در این مقاله، به بررسی علل، علائم، روش‌های تشخیص و درمان مننژیوم مغزی خواهیم پرداخت تا درک بهتری از این وضعیت پیدا کنیم.

مننژیوم مغزی چیست؟

مننژیوم مغزی نوعی تومور است که از غشاهای مننژ (پوشش‌های محافظتی اطراف مغز و نخاع) منشأ می‌گیرد. این تومورها معمولاً خوش‌خیم هستند، به این معنی که به‌آهستگی رشد می‌کنند و به بافت‌های مجاور حمله نمی‌کنند. با این حال، اگر مننژیوم رشد کند، ممکن است به مغز یا سایر ساختارهای حیاتی فشار وارد کند و باعث ایجاد علائم مختلفی شود.

بیشتر بخوانید: جراحی اندوسکوپی سینوس

علائم مننژیوم مغزی

علائم مننژیوم به اندازه، محل، و سرعت رشد آن بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• سردرد (به‌ویژه صبح‌ها یا در هنگام تغییر موقعیت)
• تشنج
• تغییرات بینایی (تاری دید یا دوبینی)
• ضعف یا بی‌حسی در اندام‌ها
• مشکلات تعادلی
• اختلالات شناختی یا حافظه
• از دست دادن شنوایی یا وزوز گوش
• مشکلات گفتار
• بی حسی

توصیه می شود در صورت مشاهده این علائم در اسرع وقت به بهترین متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

علل و عوامل خطر مننژیوم مغزی

علت دقیق مننژیوم مغزی مشخص نیست، اما برخی عوامل خطر شناخته شده عبارت‌اند از:

• جنسیت: این تومورها در زنان شایع‌تر هستند.
• سن: معمولاً در افراد بالای ۴۰ سال شایع‌تر است.
• اشعه‌درمانی: قرار گرفتن در معرض تابش به سر یا گردن.
• سابقه خانوادگی یا ژنتیک: برخی اختلالات ژنتیکی مانند نوروفیبروماتوز.
• تغییرات هورمونی: ممکن است هورمون‌ها نقش داشته باشند، به‌ویژه در زنان.

آسیب های قبلی نیز ممکن است یک عامل خطر باشد، مننژیوم در مکان هایی که شکستگی جمجمه رخ داده است یافت شده است. آنها همچنین در مکان هایی یافت شده اند که غشای اطراف زخم شده است. برخی تحقیقات ارتباط بین مننژیوم و هورمون پروژسترون را نشان می دهد. زنان میانسال بیش از دو برابر مردان در معرض ابتلا به مننژیوم هستند. بیشتر مننژیوم ها در سنین ۳۰ تا ۷۰ سالگی رخ می دهند. در کودکان بسیار نادر است.

تشخیص مننژیوم مغزی

مننژیوم به ندرت قبل از شروع علائم تشخیص داده می شود. اگر علائم نشان دهنده احتمال وجود تومور باشد، پزشک ممکن است اسکن مغز را تجویز کند: MRI و/یا سی تی اسکن. این موارد به پزشک اجازه می دهد تا مننژیوم را پیدا کند و اندازه آن را تعیین کند. گاهی اوقات ممکن است بیوپسی انجام شود. جراح بخشی یا تمام تومور را برای تشخیص خوش خیم یا بدخیم بودن آن برمی دارد.

محل رشد مننژیوم مغزی

۱.  جدار مغز یا نخاع
۲.  درون جمجمه یا قاعده جمجمه (بالای نخاع و ساقه مغز )
۳.  در غلاف عصب بینایی ( عصبی که چشم را به مغز ارتباط می دهد)که در اطراف نخاع می باشد ممکن است رشد کند.
علت مننژیوم مغزی

درمان مننژیوم مغزی

روشهای درمانی متفاوتی برای مننژیوم مغزی وجود دارد. پزشک با توجه به عامل هایی نظیر سن بیمار، اندازه تومور، محل قرار گیری تومور و شرایط جسمی بیمار از روش مناسب برای درمان استفاده می کند. بهترین درمان برای تومورهای که دارای اندازه بزرگ بوده و در حال رشد می باشند جراحی می باشد .در این جراحی گاهی همه تومور برداشته نمی شود و فقط قسمتی از آن خارج م یشود. زیرا تومور در مناطق حساس مغز و عروق خونی وجود داشته و ممکن است برداشتن آن این نواحی آسیب ببینند. امکان بازگشت تومور مننژیوم به مغز بعد از جراحی وجود دارد. روش‌های درمانی مختلف از جمله نظارت، جراحی، رادیوتراپی و دارودرمانی برای مدیریت این بیماری وجود دارد. هرکدام از این روش‌ها مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند، و انتخاب مناسب‌ترین روش نیازمند بررسی دقیق شرایط بیمار و مشورت با متخصصان است.

ویدئوی جراحی مننژیوم مغزی توسط دکتر رزیتا جعفری

۰۰:۵۳

فیلم جراحی مننژیوم مغزی

پیگیری و نظارت

این روش زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که مننژیوم کوچک باشد، رشد آن آهسته باشد و علائمی ایجاد نکند. در چنین مواردی پزشکان معمولاً تصمیم به نظارت و پیگیری می‌گیرند تا از تغییرات احتمالی آگاه شوند. این فرآیند معمولاً شامل انجام اسکن‌های منظم MRI یا CT اسکن است. هدف از این روش جلوگیری از انجام درمان‌های غیرضروری است، به‌خصوص در افرادی که سن بالا دارند یا بیماری‌های دیگری دارند که جراحی را پرخطر می‌کند. اگر طی نظارت، رشد تومور متوقف شود یا به آرامی پیش برود، بیمار ممکن است نیازی به مداخله‌های تهاجمی نداشته باشد.  مزیت این روش کاهش ریسک ناشی از جراحی یا درمان‌های دیگر است. با این حال، نظارت باید دقیق و منظم باشد، زیرا در صورت رشد تومور یا بروز علائم، مداخله درمانی ممکن است ضروری شود.

جراحی 

جراحی معمول‌ترین روش درمان مننژیوم‌هایی است که علائم ایجاد می‌کنند یا به مغز و بافت‌های مجاور فشار وارد کرده‌اند. هدف از جراحی برداشتن کامل یا بیشترین میزان ممکن از تومور است. نوع جراحی به محل و اندازه مننژیوم بستگی دارد. یکی از مزایای اصلی جراحی این است که می‌تواند فشار وارده بر مغز را فوراً کاهش دهد و علائم بیمار را بهبود بخشد. با این حال، در برخی موارد، به‌ویژه اگر تومور به رگ‌های خونی یا اعصاب حیاتی نزدیک باشد، برداشتن کامل ممکن است امکان‌پذیر نباشد. در چنین شرایطی، بخشی از تومور باقی می‌ماند و برای کنترل آن ممکن است از روش‌های تکمیلی مانند رادیوتراپی استفاده شود.

جراحی معمولاً با خطراتی همراه است، از جمله آسیب به بافت‌های مجاور یا عوارض بیهوشی. به همین دلیل، انتخاب جراح با تجربه در زمینه جراحی‌های مغزی بسیار مهم است.

رادیوتراپی یا رادیوسرجری

در مواردی که جراحی ممکن نیست، یا پس از جراحی بخشی از تومور باقی می‌ماند، از رادیوتراپی استفاده می‌شود. این روش شامل استفاده از پرتوهای اشعه برای هدف قرار دادن تومور و جلوگیری از رشد آن است. رادیوسرجری استریوتاکتیک (مانند گامانایف) یکی از روش‌های پیشرفته در این زمینه است که با دقت بالا و کمترین آسیب به بافت‌های سالم انجام می‌شود.

رادیوتراپی معمولاً برای مننژیوم‌های بدخیم، عودکننده یا غیرقابل‌جراحی توصیه می‌شود. این روش به کنترل رشد تومور کمک می‌کند و در برخی موارد حتی ممکن است اندازه تومور را کاهش دهد. جلسات درمانی بسته به نوع و شدت بیماری متغیر است.

مزیت این روش این است که نیازی به جراحی باز ندارد، بنابراین عوارض جراحی را به همراه ندارد. با این حال، ممکن است عوارضی مانند خستگی، تحریک پوست یا تورم موقت در مغز ایجاد کند. نتایج رادیوتراپی معمولاً در طولانی‌مدت مشخص می‌شود و نیاز به پیگیری مداوم دارد.

دارودرمانی

اگرچه دارودرمانی به‌ندرت به‌عنوان درمان اصلی مننژیوم استفاده می‌شود، اما در موارد خاص، مانند مننژیوم‌های بدخیم یا عودکننده، ممکن است از داروهای ضدسرطان یا داروهایی که رشد تومور را مهار می‌کنند، استفاده شود. یکی از داروهای مورد استفاده، داروهای ضد رگ‌زایی هستند که از تشکیل رگ‌های خونی جدید برای تغذیه تومور جلوگیری می‌کنند. این داروها می‌توانند رشد تومور را متوقف کرده و یا سرعت آن را کاهش دهند. به‌علاوه، در برخی موارد خاص از داروهای هورمونی برای کنترل مننژیوم‌هایی که تحت تأثیر هورمون‌ها هستند، استفاده می‌شود. دارودرمانی معمولاً به‌عنوان بخشی از یک برنامه درمانی ترکیبی مورد استفاده قرار می‌گیرد و به‌تنهایی کمتر مؤثر است. این روش اغلب همراه با نظارت دقیق برای بررسی اثربخشی دارو و مدیریت عوارض جانبی انجام می‌شود.

نتیجه گیری

مننژیوم مغزی، اگرچه در بسیاری از موارد توموری خوش‌خیم است، اما می‌تواند به‌دلیل فشار به مغز یا ساختارهای حیاتی، علائم جدی ایجاد کند. تشخیص به‌موقع با استفاده از تصویربرداری‌هایی مانند MRI یا CT  اسکن نقش کلیدی در مدیریت و درمان این بیماری دارد. انتخاب روش درمان به عواملی مانند اندازه و محل تومور، شدت علائم، و وضعیت کلی سلامت بیمار بستگی دارد.