سینوزیت در کودکان یکی از مشکلات شایع و مهمی است که میتواند تأثیرات قابل توجهی بر سلامت و کیفیت زندگی آنان داشته باشد. سینوزیت یا التهاب سینوسها، به وضعیتی گفته میشود که غشاهای مخاطی داخل سینوسها ملتهب و متورم میشوند. این التهاب معمولاً به دلیل عفونتهای باکتریایی، ویروسی یا قارچی رخ میدهد و میتواند به صورت حاد یا مزمن ظاهر شود. در کودکان، سینوزیت معمولاً پس از یک عفونت دستگاه تنفسی فوقانی مانند سرماخوردگی بروز میکند. با توجه به شیوع بالای سینوزیت در کودکان و تأثیرات آن بر سلامت عمومی و عملکرد روزانه کودکان، آگاهی والدین و مراقبان از علائم و روشهای پیشگیری و درمان این بیماری از اهمیت بالایی برخوردار است و به همین دلیل ما این مقاله را برای کسب اطلاعات بیشتر شما تهیه کردیم.
علل سینوزیت حاد و مزمن در کودکان
سینوزیت به معنای التهاب و تورم غشاءهای مخاطی در سینوس های صورت است که به دو صورت حاد یا مزمن بروز پیدا میکند. در کودکان، علل اصلی سینوزیت عبارتند از:
- عفونت ویروسی یا باکتریایی
- آلرژی در برخی از کودکان
- تورم های ناشی از پولیپ های بینی
- افزایش اندازه آدنوئید
- ترکیبی از عوامل مانند عفونت های مکرر و مشکلات در مجاری تنفسی
علائم سینوزیت حاد و مزمن در کودکان
سینوزیت در کودکان دارای علائم بسیاری است که احتمال دارد، در هر کودک نیز متفاوت باشد. در ادامه با این علائم آشنا شوید.
- درد و فشار در ناحیه بینی و صورت
- تورم و قرمزی در ناحیه بینی و پیرامون چشم ها
- تب و تغییر حالات عمومی کودک
- خروج ترشحات رنگی و باکتریایی از بینی
- سرفه و خستگی
علائم انواع سینوزیت در کودکان
به طور روزافزون، میزان شیوع سینوزیت در جمعیت کودکان افزایش مییابد، بهطوریکه این بیماری در هر دو کودک از پنج کودک، یکی اتفاق میافتد. علائم سینوزیت حاد و مزمن ابتدا به شکل دورهای شناخته میشود که از عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی متمایز میشود. علائمی نظیر التهاب یک یا چند سینوس پارانازال، التهاب مخاط سینوسها که به دلیل آلرژیها، ویروسها و مواد شیمیایی محرک ایجاد میشود، و علل باکتریایی از جمله استرپتوکوک پنومونیه، هموفیلوس آنفلونزا، موراکسلا کاتارالیس، استرپ گروه A و B و استاف طلایی به عنوان عوامل موثر در بروز سینوزیت مطرح میشوند. همچنین، گفته میشود که هر نوع ویروسی نیز میتواند منجر به سینوزیت شود.
به عبارت دیگر، حدود ۳۵ میلیون نفر هر سال در یک کشور به این بیماری مبتلا میشوند. در نتیجه، شناخت علائم و عوامل موجبه سینوزیت در کودکان و تشخیص صحیح آن بسیار حیاتی است.
به طور کلی علائم ابتلا به سینوزیت در کودکان با بزرگسالان چندان تفاوتی ندارد اما ممکن است از لحاظ مدت زمان بروز نشانه ها کمی با یکدیگر فرق داشته باشند. برخی از شایع ترین نشانه های درگیری کودک با سینوزیت به شرح زیر است:
- سرماخوردگی که بیش از ۱۰ تا ۱۴ روز ادامه پیدا کند، گاهی کودک تب خفیفی هم دارد.
- ترشح سبز و زرد رنگ و آبریزش از بینی
- سرفه و تشدید یافتن آن در شب
- سردرد
- احساس درد در گلو، فک، بینی و پشت پیشانی
- خستگی
- حالت تهوع و استفراغ
- التهاب و تورم اطراف چشم ها
- گرفتگی بیینی بیش از ۱۰ روز
کودکان در سنین پایین، بیشتر در معرض ابتلا به عفونت های بینی، سینوس و چشم ها هستند. با این وجود، ادامه دار شدن علائم سرماخوردگی ساده می تواند نشانه ای از سینوزیت باشد. در صورتی که کودک کمتر در برابر آلرژن های محیطی، مانند دود سیگار و یا هوای آلوده قرار بگیرد، احتمال سینوزیت نیز به حداقل خواهد رسید.
جالب است بدانید که سینوس ها تا حدود ۷ سالگی به صورت کامل تشکیل نمی شوند. از همین رو حداقل تا سن ۱۰ سالگی نمی توانند درگیر سینوزیت و عفونت سینوسی شوند. پس اگر کودکان در این سنین دچار سردرد یا سرماخوردگی می شوند، احتمال اینکه سینوزیت باشد، وجود ندارد.
تاثیر سرماخوردگی و آلرژی در ابتلای کودک به سینوزیت
قبل از هر چیز باید بدانید که سینوس ها در واقع حفره های مملو از هوا و با دیواره های نازکی هستند که در نواحی بالا و زیر چشم و نیز دو سمت بینی قرار دارند. حال زمانی را تصور کنید که کودک به سرماخوردگی یا یک آلرژی خاصی مبتلا می شود. در این شرایط پوشش نازک سینوس ها متورم شده و موجب مسدود شدن مجرای بین سینوس و بینی می گردد. حال شرایط برای رشد و تکثیر باکتری و انواع ویروس ها مهیا است (رطوبت، گرما و تاریکی) . در نتیجه ابتلا به این بیماری ها می تواند یکی از عوامل بروز سینوزیت در کودکان باشد.
تشخیص سینوزیت در کودکان
تشخیص سینوزیت در سنین پایینتر و به خصوص در کودکان معمولا بر اساس تاریخچه پزشکی، علائم بالینی و در برخی موارد معاینات تشخیصی انجام میشود.
پزشک به دنبال نشانه هایی مانند تورم، قرمزی، و درد در منطقه بینی و صورت میگردد. ممکن است با فشار دادن روی مناطق مختلف سینوس ها در ناحیه پیرامون چشم ها و ناحیه بینی، به دنبال درد و فشار اضافی در این مناطق باشد. پزشک سوالاتی درباره علائم مانند درد، تورم، تب، ترشحات رنگی بینی و احساس فشار در منطقه بینی و سینوس ها خواهد پرسید.
اگر کودک شما قبلاً سابقه عفونت های بینی یا سینوزیت داشت، این موضوع نیز ممکن است در تشخیص سینوزیت فعلی مؤثر باشد. در برخی موارد، پزشک ممکن است ایکس ری سینوس ها را درخواست کند تا وضعیت سینوس ها را بهتر ارزیابی کند. همچنین در برخی موارد، نمونه های مخاط از سینوس ها برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال میشود تا نوع عفونت (ویروسی یا باکتریایی) مشخص شود و داروی مناسب تجویز گردد.
درمان سینوزیت در کودکان
درمان سینوزیت در کودکان به نوع و شدت بیماری بستگی دارد و شامل روش های مختلفی از مدیریت علائم تا داروها و جراحی خواهد بود.
درمانهای خانگی : استراحت کافی کمک به بدن کودک برای مبارزه با عفونت میکند. مصرف آب، سوپ و نوشیدنی های گرم برای مرطوب نگه داشتن مجاری بینی و کمک به تخلیه مخاط مفید است. استفاده از بخور میتواند به باز کردن مجاری بینی و کاهش التهاب کمک کند.
داروها: در برخی موارد با تشخیص پزشک، برخی داروها برای درمان این بیماری تجویز میشود. برخی از این داروها مانند استامینوفن یا ایبوپروفن، آنتیبیوتیکها، ضد احتقانها، اسپریهای بینی یا داروهای خوراکی ضد احتقان و آنتیهیستامینها هستند.
روشهای جراحی
- برداشتن آدنوئیدها: در صورت بزرگ شدن آدنوئیدها که باعث انسداد و التهاب سینوسها میشود.
- جراحی اندوسکوپیک سینوس: برای تخلیه سینوس ها، برداشتن پلیپ ها یا اصلاح مشکلات ساختاری در سینوس ها، از جراحی آندوسکوپی سینوس استفاده میشود.
سایر روشها
شستوشوی بینی با محلول های نمکی، به تخلیه مخاط و کاهش التهاب کمک میکند. اجتناب از مواد آلرژیزا مانند دود سیگار، گرد و غبار و موی حیوانات دارای اهمیت بسیار است.
تاثیر آنتی بیوتیک برای درمان سینوزیت کودک
سوالی که برای درمان سینوزیت کودکان معمولا مطرح می شود، این است که آیا لزومی برای مصرف آنتی بیوتیک به منظور درمان سینوزیت در کودکان وجود دارد یا خیر؟
پژوهش ها ثابت کرده است که یک عفونت سینوسی کودکانه ممکن است بدون مصرف آنتی بیوتیک نیز بهبود یابد. در واقع اگر شرایط کودک بسیار وخیم و بیمارگونه نباشد، پزشک مجاز است به مدت ۲ روز مصرف آنتی بیوتیک را برای او منع کند تا ببیند نتیجه به چه صورت خواهد بود.
در گذشته معمولا اگر هیچ نشانی از بهبودی در کودک پس از ۱۰ روز مشاهده نمی شد، پزشک آنتی بیوتیک را برای او تجویز می کرد اما امروزه علاوه بر آن ۱۰ روز، پزشکان توصیه می کنند حدودا ۳ روز دیگر نیز صبر کنید. البته ناگفته نماند این اظهارات برای زمانی است که بیماری کودک شدت نیافته باشد. در شرایط حاد، مصرف آنتی بیوتیک بسته به تشخیص پزشک باید انجام پذیرد.
پیشگیری از عفونت سینوس در کودکان چگونه امکانپذیر است؟
سینوزیت یک عارضه بسیار شایع در میان تمامی انسان ها است و نمی توان راهکار دقیقی را به عنوان روش پیشگیرانه برای آن تعیین نمود اما می توان با توجه به برخی نکات ، احتمال ابتلا و تشدید یافتن آن را به حداقل رساند.
اولین نکته این است که سینوزیت در اثر ابتلا به سرماخوردگی و حساسیت های مختلف روی می دهد. بنابراین از قرارگیری در شرایطی که موجب سرما خوردن کودک و یا تشدید آلرژی های او می شود، خودداری نمایید و هرچه سریع تر نسبت به درمان این مشکلات اقدام نمایید.
همچنین برقرار رطوبت کافی در منزل و محیط خواب کودک می تواند بسیار موثر باشد. برای این کار می توان از دستگاه های بخور استفاده کرد.
مصرف مایعات فراوان، عاری بودن محیطی که کودک در آن قرار دارد از هرگونه عنصر آلرژی زا مانند گرد و غبار و … از جمله راهکارهای بسیار ساده ای است که می تواند کودک شما را از ابتلا به سینوزیت در امان نگه دارد.
کلام پایانی
با توجه به تمام مطالب فوق متوجه شدیم که سینوزیت یک عفونت ثانویه است که معمولا در اثر بیماری و حساسیت های دیگر، روی می دهد. از همین رو اگر در تشخیص و درمان آن سرعت عمل به خرج دهید، به راحتی قابل کنترل خواهد بود.
با عرض سلام و ادب و احترام!
* همسرم سینوزیت مزمن دارند… از چند ماه پیش که یک آنتی بیوتیک(کواموکسی کلاو)، مصرف کردند، الان ادعا دارند که بهتر شدند، اما انگار سینوس هایشان بازشده اند!؟ و مایع ته حلق دارند که روان و غیر عفونی(غیرچرکی)، است. راه حلش چیه؟
* پسرمان، ده سال دارند که یک سالی هست، زود زود سینوس هایش عفونی می شوند و الان هم پس از یک دوره بیماری ویروسی شبیه کرونا، عفونت دارند و خلط ته حلق بدون تب…
* من هم ده روری هست مبتلا به همین علائم هستم و بینی گرفته که بخصوص صبح ها بعد از بیداری، باید تخلیه کنم و خلط ته حلق چرکی دارم و گاهی آب ریزش از بینی..
برای همه مان، آزیترو جواب چندانی نداد، کواموکسی هم موقتی بود و بخصوص من یک روز بیشتر نتوانستم مصرف کنم و شکم درد و تهوع داشتم قطع کردم؛ (۴-۵ سال پیش، عمل پولیپکتومی روده بزرگ داشتم و گاهی با بعضی داروها و خوراکی ها، حساس می شم و اذیت) ..
اسپری بینی نازولیت نعناع و اکالیپتوس ، خوب بوده..
* چه کار کنیم؟ (دارو، درمان)
سلامت و سربلند باشید!