آبریزش و گرفتگی بینی کودک شما بیش از ۱۰ روز ادامه دارد و تصور میکنید فقط یک سرماخوردگی ساده است؟ در برخی موارد، این علائم نشانه سینوزیت در کودکان است؛ مشکلی که در صورت تشخیص و درمان به موقع، از بروز عوارض و عفونت های شدیدتر جلوگیری میکند و شناخت علائم، علل و روش های درمان سینوزیت به والدین کمک میکند تا در زمان مناسب برای درمان فرزند خود اقدام کنند، در ادامه با هر آنچه باید درباره سینوزیت در کودکان بدانید، آشنا خواهید شد.
علل سینوزیت حاد و مزمن در کودکان
سینوزیت در کودکان به صورت حاد یا مزمن بروز میکند و سینوزیت حاد به دنبال یک عفونت ایجاد میشود، در حالی که سینوزیت مزمن اغلب نتیجه عوامل طولانی مدت یا مشکلات زمینهای است و شناخت علت بروز این بیماری به انتخاب روش درمان مناسب کمک میکند:
عفونت های باکتریایی
گاهی اوقات پس از یک سرماخوردگی ویروسی، باکتریها در سینوس های مسدودشده رشد میکنند و باعث ایجاد سینوزیت باکتریایی میشوند، این حالت معمولاً زمانی مطرح میشود که علائم بیش از ۱۰ روز ادامه داشته باشند، پس از بهبود اولیه دوباره تشدید شوند یا با تب بالا و ترشحات غلیظ زرد یا سبز همراه باشند. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است برای کنترل عفونت، آنتیبیوتیک مناسب تجویز کند. درمان بهموقع از گسترش عفونت و بروز عوارض احتمالی جلوگیری میکند.
آلرژی و حساسیت های تنفسی
آلرژی های فصلی یا دائمی با ایجاد التهاب و تورم مخاط بینی، مسیر خروج ترشحات سینوسها را مسدود میکنند، این وضعیت باعث تجمع ترشحات و افزایش احتمال بروز سینوزیت، به ویژه نوع مزمن، میشود، کودکانی که دچار عطسه، خارش بینی، آبریزش شفاف و گرفتگی مداوم بینی هستند، زمینه آلرژیک دارند و تشخیص و درمان صحیح آلرژی، نقش مهمی در کاهش دفعات عود سینوزیت کودک دارد.
بزرگی آدنوئید (لوزه سوم)
آدنوئید یا لوزه سوم در پشت بینی قرار دارد و در برخی کودکان بیش از حد بزرگ میشود، این بزرگی راه عبور هوا و مسیر تخلیه سینوسها را مسدود کرده و باعث تجمع ترشحات و رشد باکتریها میشود و کودکانی که خرخر شبانه، تنفس دهانی، گرفتگی مداوم بینی یا سینوزیت های مکرر دارند، دچار بزرگی آدنوئید هستند و در صورت عدم پاسخ به درمان دارویی، پزشک ممکن است برداشتن آدنوئید را توصیه کند.
ناهنجاری های ساختاری بینی
برخی کودکان به طور مادرزادی دچار مشکلاتی مانند انحراف تیغه بینی، تنگی مجاری بینی یا سایر ناهنجاری های ساختاری هستند و این اختلالات مانع تهویه مناسب سینوسها و خروج طبیعی ترشحات میشوند و احتمال ابتلا به سینوزیت های مکرر یا مزمن را افزایش میدهند و در موارد خفیف، درمان دارویی کافی است، اما اگر مشکل ساختاری شدید باشد، برای اصلاح آن به مداخله جراحی نیاز است.
ضعف سیستم ایمنی
کودکانی که به اختلالات سیستم ایمنی مبتلا هستند، توانایی کمتری برای مقابله با ویروسها و باکتریها دارند و بیشتر در معرض عفونت های مکرر قرار میگیرند و در این شرایط، سینوزیت ممکن است طولانیتر شده یا بارها عود کند و اگر کودک به طور مکرر دچار عفونت های تنفسی یا سینوزیت میشود، پزشک بررسی های تخصصی برای ارزیابی عملکرد سیستم ایمنی را توصیه میکند تا علت زمینهای شناسایی و درمان شود.
قرار گرفتن در معرض دود و آلودگی هوا
قرار گرفتن کودک در معرض دود سیگار، آلودگی هوا یا مواد شیمیایی محرک باعث التهاب مخاط بینی و سینوسها میشود، این عوامل عملکرد مژک های تنفسی را که وظیفه پاکسازی ترشحات و میکروبها را بر عهده دارند، مختل میکنند و احتمال بروز سینوزیت حاد و مزمن را افزایش میدهند، دور نگه داشتن کودک از دود سیگار و کاهش تماس با آلایندههای محیطی، یکی از مهمترین راههای پیشگیری از این بیماری است.
ریفلاکس معده به مری
در برخی کودکان، برگشت اسید معده به مری و گلو باعث تحریک مخاط دستگاه تنفسی فوقانی میشود و این التهاب مداوم مخاط بینی و سینوسها را نیز تحت تأثیر قرار داده و زمینه انسداد سینوسها و بروز سینوزیت مزمن را فراهم میکند و اگر کودک علاوه بر سینوزیت، علائمی مانند سوزش سر دل، سرفههای شبانه، گرفتگی صدا یا برگشت مکرر محتویات معده داشته باشد، بررسی و درمان ریفلاکس به کاهش علائم سینوزیت نیز کمک میکند.
برای دریافت نوبت از دکتر رزیتا جعفری با شماره ۰۹۰۳۶۲۶۳۵۰۳ تماس بگیرید.
علائم انواع سینوزیت در کودکان
به طور روزافزون، میزان شیوع سینوزیت در جمعیت کودکان افزایش مییابد، به طوری که این بیماری در هر دو کودک از پنج کودک، یکی اتفاق میافتد، علائم سینوزیت حاد و مزمن ابتدا به شکل دورهای شناخته میشود که از عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی متمایز میشود و علائمی نظیر التهاب یک یا چند سینوس پارانازال، التهاب مخاط سینوسها که به دلیل آلرژیها، ویروسها و مواد شیمیایی محرک ایجاد میشود، و علل باکتریایی از جمله استرپتوکوک پنومونیه، هموفیلوس آنفلونزا، موراکسلا کاتارالیس، استرپ گروه A و B و استاف طلایی به عنوان عوامل موثر در بروز سینوزیت مطرح میشوند و همچنین، گفته میشود که هر نوع ویروسی نیز میتواند منجر به سینوزیت شود.
به عبارت دیگر، حدود ۳۵ میلیون نفر هر سال در یک کشور به این بیماری مبتلا میشوند و در نتیجه، شناخت علائم و عوامل موجبه سینوزیت در کودکان و تشخیص صحیح آن بسیار حیاتی است، به طور کلی علائم ابتلا به سینوزیت در کودکان با بزرگسالان چندان تفاوتی ندارد اما ممکن است از لحاظ مدت زمان بروز نشانه ها کمی با یکدیگر فرق داشته باشند. برخی از شایع ترین نشانه های درگیری کودک با سینوزیت به شرح زیر است:
- سرماخوردگی که بیش از 10 تا 14 روز ادامه پیدا کند، گاهی کودک تب خفیفی هم دارد.
- ترشح سبز و زرد رنگ و آبریزش از بینی
- سرفه و تشدید یافتن آن در شب
- سردرد
- احساس درد در گلو، فک، بینی و پشت پیشانی
- خستگی
- حالت تهوع و استفراغ
- التهاب و تورم اطراف چشم ها
- گرفتگی بیینی بیش از 10 روز
جالب است بدانید که سینوس ها تا حدود 7 سالگی به صورت کامل تشکیل نمی شوند و از همین رو حداقل تا سن 10 سالگی نمی توانند درگیر سینوزیت و عفونت سینوسی شوند، پس اگر کودکان در این سنین دچار سردرد یا سرماخوردگی می شوند، احتمال اینکه سینوزیت باشد، وجود ندارد.
تاثیر سرماخوردگی و آلرژی در ابتلای کودک به سینوزیت
قبل از هر چیز باید بدانید که سینوس ها در واقع حفره های مملو از هوا و با دیواره های نازکی هستند که در نواحی بالا و زیر چشم و نیز دو سمت بینی قرار دارند. حال زمانی را تصور کنید که کودک به سرماخوردگی یا یک آلرژی خاصی مبتلا می شود. در این شرایط پوشش نازک سینوس ها متورم شده و موجب مسدود شدن مجرای بین سینوس و بینی می گردد. حال شرایط برای رشد و تکثیر باکتری و انواع ویروس ها مهیا است (رطوبت، گرما و تاریکی) . در نتیجه ابتلا به این بیماری ها می تواند یکی از عوامل بروز سینوزیت در کودکان باشد.
تشخیص سینوزیت در کودکان
تشخیص سینوزیت در کودکان بر اساس علائم، معاینه بالینی و در صورت نیاز، انجام برخی بررسی های تکمیلی انجام میشود و پزشک با توجه به مدت زمان علائم و شدت آنها، مناسبترین روش تشخیصی را انتخاب میکند.
- پزشک درباره مدت علائم، تب، سرفه، ترشحات بینی، درد صورت و سابقه سرماخوردگی یا آلرژی سؤال میکند.
- با معاینه داخل بینی و حلق، وجود التهاب، تورم، ترشحات چرکی و علائم عفونت بررسی میشود.
- ادامه علائم بیش از ۱۰ روز یا تشدید آنها پس از بهبود اولیه، به نفع سینوزیت است.
- این روشها امروزه کاربرد محدودی دارند و برای تشخیص اولیه سینوزیت در کودکان توصیه نمیشوند.
- در موارد مزمن، عودکننده یا زمانی که به عوارض یا جراحی مشکوک باشند، سیتیاسکن برای بررسی دقیق سینوسها انجام میشود.
- آدر برخی کودکان، متخصص گوش، حلق و بینی با استفاده از آندوسکوپ، داخل بینی و مسیر سینوسها را به طور مستقیم بررسی میکند.
- اگر پزشک احتمال دهد آلرژی عامل اصلی التهاب و سینوزیت های مکرر است، آزمایش های آلرژی درخواست میشود.
- در کودکانی که دچار سینوزیت های مکرر یا عفونت های مداوم هستند، آزمایش هایی برای ارزیابی عملکرد سیستم ایمنی انجام می شود.
- در موارد نادر و مقاوم به درمان، از ترشحات سینوس نمونه برداری میشود تا عامل عفونت و آنتیبیوتیک مناسب مشخص شود.
برای دریافت نوبت از دکتر رزیتا جعفری با شماره ۰۹۰۳۶۲۶۳۵۰۳ تماس بگیرید.
درمان سینوزیت در کودکان
درمان سینوزیت در کودکان به علت ایجاد بیماری، شدت علائم و مدت زمان آن بستگی دارد و در بسیاری از موارد، با درمان های دارویی و مراقبت های خانگی علائم برطرف میشوند، اما در موارد شدید یا مزمن به درمان های تخصصی تری نیاز باشد:
درمانهای خانگی
در سینوزیت های ویروسی، درمان بیشتر بر کاهش علائم و کمک به بهبود طبیعی بدن متمرکز است، استراحت کافی، مصرف مایعات، شست و شوی بینی با سرم نمکی و استفاده از دستگاه بخور با نظر پزشک به کاهش گرفتگی بینی و تخلیه بهتر ترشحات کمک میکند و همچنین تغذیه مناسب و خواب کافی به تقویت سیستم ایمنی کودک و تسریع روند بهبودی کمک میکنند.
مصرف آنتیبیوتیک
اگر پزشک تشخیص دهد که سینوزیت منشأ باکتریایی دارد، آنتیبیوتیک مناسب تجویز میشود و این داروها باید دقیقا طبق دستور پزشک و تا پایان دوره درمان مصرف شوند، حتی اگر علائم زودتر برطرف شوند و مصرف خودسرانه یا قطع زودهنگام آنتیبیوتیک باعث عود عفونت و افزایش مقاومت باکتریها نسبت به داروها میشود.
شست وشوی بینی با سرم نمکی
شست وشوی بینی با سرم نمکی یکی از مؤثرترین روشهای کمک کننده در درمان سینوزیت است و این کار باعث رقیق شدن ترشحات، کاهش التهاب مخاط بینی و خروج بهتر مواد آلرژی زا و میکروبها میشود، انجام منظم شست وشوی بینی، به ویژه در کودکانی که دچار آلرژی یا سینوزیت مزمن هستند، روند بهبودی را تسریع کرده و احتمال عود بیماری را کاهش میدهد.
داروهای ضد آلرژی و اسپریهای بینی
اگر سینوزیت کودک به دلیل آلرژی ایجاد شده یا آلرژی در تشدید علائم نقش داشته باشد، پزشک داروهای آنتیهیستامین یا اسپریهای کورتون بینی را تجویز میکند و این داروها با کاهش التهاب و تورم مخاط بینی، به باز شدن مسیر سینوسها و تخلیه بهتر ترشحات کمک میکنند، استفاده از این داروها باید فقط طبق دستور پزشک انجام شود.
کنترل بیماری های زمینهای
در کودکانی که دچار آلرژی، آسم، رفلاکس معده یا ضعف سیستم ایمنی هستند، درمان بیماری زمینهای بخش مهمی از کنترل سینوزیت محسوب میشود و در صورت درمان نشدن این مشکلات، احتمال عود سینوزیت افزایش مییابد، پزشک با کنترل بیماری های همراه، به کاهش التهاب سینوسها و پیشگیری از مزمن شدن بیماری کمک میکند.
جراحی آدنوئید (لوزه سوم)
اگر بزرگی آدنوئید باعث انسداد مسیر بینی و سینوزیت های مکرر شده باشد و درمان های دارویی مؤثر نباشند، پزشک جراحی برداشتن آدنوئید را توصیه میکند و این جراحی باعث بهبود جریان هوا، تخلیه بهتر سینوسها و کاهش دفعات ابتلا به عفونت های سینوسی در بسیاری از کودکان میشود.
جراحی آندوسکوپی سینوس
در موارد نادر که سینوزیت مزمن با درمان دارویی بهبود پیدا نمیکند یا به علت ناهنجاری های ساختاری ایجاد شده است، جراحی آندوسکوپی سینوس انجام میشود، در این روش، متخصص گوش، حلق و بینی با استفاده از ابزارهای ظریف، انسدادهای موجود را برطرف کرده و مسیر طبیعی تخلیه سینوسها را باز میکند. این جراحی معمولا آخرین گزینه درمانی محسوب میشود.
پیشگیری از عفونت سینوس در کودکان چگونه امکانپذیر است؟
پیشگیری از عفونت سینوس در کودکان با رعایت چند نکته ساده اما مؤثر امکان پذیر است، تقویت سیستم ایمنی، درمان به موقع سرماخوردگی و آلرژی و رعایت بهداشت، نقش مهمی در کاهش احتمال ابتلا به سینوزیت دارند و مهمترین راههای پیشگیری عبارتاند از:
- رعایت بهداشت دستها از انتقال ویروسها و باکتریهای عامل عفونتهای تنفسی جلوگیری میکند.
- رسیدگی زودهنگام به سرماخوردگی و جلوگیری از طولانی شدن علائم، خطر ابتلا به سینوزیت را کاهش میدهد.
- درمان آلرژی های فصلی یا دائمی مانع التهاب مخاط بینی و انسداد سینوسها میشود.
- در صورت توصیه پزشک، شست و شوی بینی به تخلیه ترشحات و حفظ سلامت مجاری تنفسی کمک میکند.
- قرار گرفتن در معرض دود سیگار مخاط بینی و سینوسها را تحریک کرده و احتمال عفونت را افزایش میدهد.
- تغذیه سالم، مصرف میوه و سبزیجات، خواب کافی و فعالیت بدنی متناسب به تقویت سیستم ایمنی کودک کمک میکند.
- مصرف آب و مایعات باعث رقیق شدن ترشحات بینی و تخلیه بهتر سینوسها میشود.
- در فصل شیوع بیماری های ویروسی، محدود کردن تماس با افراد مبتلا خطر انتقال عفونت را کاهش میدهد.
- دریافت واکسن های توصیه شده مانند واکسن آنفلوآنزا و پنوموکوک از برخی عفونت های زمینه ساز سینوزیت پیشگیری میکند.
- اگر گرفتگی بینی، آبریزش یا سرفه بیش از ۱۰ روز ادامه پیدا کرد، مراجعه زودهنگام به پزشک از پیشرفت بیماری و مزمن شدن سینوزیت جلوگیری میکند.
سوالات متداول
خیر. خود سینوزیت مسری نیست، اما ویروسها یا باکتریهایی که باعث عفونت اولیه دستگاه تنفسی شدهاند، میتوانند به دیگران منتقل شوند.
اگر علائم بیش از ۱۰ روز ادامه پیدا کند، تب بالا، درد شدید صورت، تورم اطراف چشم یا تشدید ناگهانی علائم ایجاد شود، مراجعه به پزشک ضروری است.
بله. در صورت وجود آلرژی، بزرگی لوزه سوم، ضعف سیستم ایمنی یا درمان ناقص، احتمال عود سینوزیت وجود دارد و درمان علت زمینهای میتواند از عود بیماری جلوگیری کند.
در نهایت…
سینوزیت در کودکان یکی از بیماری های شایع دستگاه تنفسی است که در صورت تشخیص و درمان بهموقع، معمولا بدون عارضه بهبود مییابد، شناخت علائم، توجه به عواملی مانند آلرژی، سرماخوردگی و بزرگی لوزه سوم و مراجعه به موقع به پزشک، نقش مهمی در پیشگیری از مزمن شدن بیماری دارد و همچنین رعایت نکات بهداشتی، تقویت سیستم ایمنی و درمان صحیح، احتمال عود سینوزیت را کاهش داده و به حفظ سلامت کودک کمک میکند.
با عرض سلام و ادب و احترام!
* همسرم سینوزیت مزمن دارند… از چند ماه پیش که یک آنتی بیوتیک(کواموکسی کلاو)، مصرف کردند، الان ادعا دارند که بهتر شدند، اما انگار سینوس هایشان بازشده اند!؟ و مایع ته حلق دارند که روان و غیر عفونی(غیرچرکی)، است. راه حلش چیه؟
* پسرمان، ده سال دارند که یک سالی هست، زود زود سینوس هایش عفونی می شوند و الان هم پس از یک دوره بیماری ویروسی شبیه کرونا، عفونت دارند و خلط ته حلق بدون تب…
* من هم ده روری هست مبتلا به همین علائم هستم و بینی گرفته که بخصوص صبح ها بعد از بیداری، باید تخلیه کنم و خلط ته حلق چرکی دارم و گاهی آب ریزش از بینی..
برای همه مان، آزیترو جواب چندانی نداد، کواموکسی هم موقتی بود و بخصوص من یک روز بیشتر نتوانستم مصرف کنم و شکم درد و تهوع داشتم قطع کردم؛ (۴-۵ سال پیش، عمل پولیپکتومی روده بزرگ داشتم و گاهی با بعضی داروها و خوراکی ها، حساس می شم و اذیت) ..
اسپری بینی نازولیت نعناع و اکالیپتوس ، خوب بوده..
* چه کار کنیم؟ (دارو، درمان)
سلامت و سربلند باشید!