آنوسمی و روش های درمانی آن

آنوسمی از دست دادن جزئی یا کامل حس بویایی است. این فقدان ممکن است موقت یا دائمی باشد. شرایط معمولی که پوشش بینی را تحریک می کند، مانند آلرژی یا سرماخوردگی، می تواند منجر به آنوسمی موقت شود. شرایط جدی تری که بر مغز یا اعصاب تأثیر می گذارد، مانند تومورهای مغزی یا ضربه به سر، می توانند باعث از دست دادن دائمی بویایی شوند. سن بالا گاهی باعث آنوسمی می شود. آنوسمی معمولاً جدی نیست، اما می تواند تأثیر عمیقی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشد. افراد مبتلا به آنوسمی ممکن است نتوانند به طور کامل طعم غذاها را بچشند و علاقه خود را به خوردن از دست بدهند. این می تواند منجر به کاهش وزن یا سوء تغذیه شود. آنوسمی همچنین می تواند منجر به افسردگی شود زیرا ممکن است توانایی فرد را برای بو کردن یا چشیدن غذاهای لذت بخش مختل کند.

آنوسمی معمولا به دلیل تورم و یا انسداد بینی ایجاد می شود که از رسیدن بوها به بالای بینی جلوگیری می کند. آنوسمی گاهی اوقات به دلیل مشکل در سیستم ارسال سیگنال از بینی به مغز ایجاد می شود.

در زیر دلایل اصلی آنوسمی آورده شده است :

تحریک غشاهای مخاطی پوشاننده بینی

که می تواند ناشی از عوامل زیر باشد :

• عفونت های سینوسی
• سرماخوردگی های معمولی
• سیگار کشیدن
• آنفولانزا یا آنفولانزا
• آلرژی (رینیت آلرژیک)
• احتقان مزمن غیر مرتبط با آلرژی (رینیت غیر آلرژیک)
• سرماخوردگی شایع ترین علت از دست دادن جزئی و موقت بویایی است. در این موارد، آنوسمی خود به خود برطرف می شود.

انسداد مجاری بینی

اگر چیزی از نظر فیزیکی مانع عبور هوا به داخل بینی شود، از دست دادن بویایی رخ می دهد. این ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تومورها
• پولیپ بینی
• تغییر شکل استخوان در داخل بینی یا تیغه بینی

آسیب مغزی یا عصبی

گیرنده هایی در داخل بینی وجود دارند که اطلاعات را از طریق اعصاب به مغز می فرستند. اگر بخشی از این مسیر آسیب ببیند، آنوسمی ممکن است رخ دهد. شرایط زیادی وجود دارد که می تواند باعث این آسیب شود، از جمله :

• بالا رفتن سن
• بیماری آلزایمر
• تومورهای مغزی
• بیماری هانتینگتون
• مشکلات هورمونی
• تیروئید کم کار
• داروها، از جمله برخی آنتی بیوتیک ها و داروهای فشار خون بالا
• اسکلروز چندگانه
• بیماری پارکینسون
• روان‌گسیختگی
• صرع
• دیابت
• قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی که سبب سوزاندن داخل بینی می شود
• آسیب مغزی یا سر
• جراحی مغز
• سوء تغذیه و کمبود ویتامین
• پرتو درمانی
• اعتیاد طولانی مدت به الکل
• سکته

در موارد نادر، افراد به دلیل یک بیماری ژنتیکی بدون حس بویایی متولد می شوند. به این آنوسمی مادرزادی می گویند.

تشخیص اینکه چقدر از حس بویایی از دست رفته است، امری دشوار است. پزشک ممکن است در مورد علائم فعلی از فرد سوالاتی بپرسد، بینی را معاینه کند و تمام معاینات فیزیکی را به طور کامل انجام دهد و در مورد سابقه بیماری سوال بپرسد.

برای تشخیص آنوسمی از تست ها و آزمایشات تشخیص بویایی استفاده می شود. یکی از این تست ها آزمایش کانکتیکات می باشد . در این آزمایش  ۷ بطری حاوی بوتانول و ۴ بطری حاوی آب مقطر می باشد دو بطری که حاوی بوتانول و فاقد بوتانول به فرد محتمل به آنوسمی داده می شود .در صورتی که بوی بوتانول را نتواند تشخیص دهد دارای بیماری آنوسمی می باشد و در صورت تشخیص به مراحل بعدی آزمایش که شدت بوها کم تر می شود می رود  و در هر مرحله از این تست به شدت یا عدم بیماری پی برده می شود. از بین رفتن بویایی بر حس چشایی تاثیر گذاشته و باعث کم اشتهایی و عدم لذت از غذا خوردن می شود.

ممکن است در مورد زمان شروع مشکل، اینکه آیا همه یا فقط برخی از انواع بوها تحت تأثیر قرار گرفته اند، و اینکه آیا می توانید طعم غذا را بچشید یا نه سؤال بپرسند. بسته به پاسخ شما، پزشک ممکن است یک یا چند مورد از آزمایشات زیر را نیز انجام دهد:

• سی تی اسکن، که از اشعه ایکس برای ایجاد تصویری دقیق از مغز استفاده می کند
• اسکن MRI، که از امواج رادیویی و آهنربا برای مشاهده مغز استفاده می کند
• آندوسکوپی بینی برای بررسی داخل بینی
• اشعه ایکس از جمجمه

درمان این بیماری بسته به علت آن دارد. اگر از دست دادن بویایی با سرماخوردگی، آلرژی یا عفونت سینوسی رخ دهد، معمولاً طی چند روز خود به خود برطرف می شود. اگر پس از کاهش علائم سرماخوردگی یا آلرژی، آنوسمی برطرف نشد، باید با پزشک مشورت شود.

درمان هایی که ممکن است به رفع آنوسمی ناشی از تحریک بینی کمک کند عبارتند از:

• ضد احتقان ها
• آنتی هیستامین ها
• اسپری بینی استروئیدی
• آنتی بیوتیک ها، برای عفونت های باکتریایی
• کاهش قرار گرفتن در معرض محرک های بینی و آلرژن ها
• ترک سیگار

از دست دادن بویایی ناشی از انسداد بینی را می توان با برداشتن هر چیزی که مسیر بینی شما را مسدود می کند، درمان کرد. این برداشت ممکن است شامل روشی برای برداشتن پولیپ بینی، صاف کردن تیغه بینی یا پاک کردن سینوس ها باشد.

افراد مسن بیشتر مستعد از دست دادن حس بویایی برای همیشه هستند.

در حال حاضر هیچ درمانی برای افراد مبتلا به آنوسمی مادرزادی وجود ندارد.

افرادی که نسبی حس بویایی خود را از دست داده اند می توانند مواد طعم دهنده غلیظ را به غذا اضافه کنند تا لذت خود را بهبود بخشند.

جراحی

جراحی اندوسکوپی سینوس : در این نوع جراحی لوله مخصوصی وارد بینی کرده و پولیپ را بدین صورت از بین می برد.

جراحی پولیپکتومی : با استفاده از دستگاه مخصوص که دارای نوعی از مکش مکانیکی می باشد پلیپ را از بینی خارج می کند.