سینوزیت یکی از مشکلات شایع دستگاه تنفسی است که باعث گرفتگی بینی، سردرد، احساس فشار در صورت و اختلال در تنفس میشود، اما آیا هر گرفتگی بینی نشانه سینوزیت است یا این بیماری علائم مشخص تری دارد؟ بسیاری از افراد ماهها با علائمی مانند آبریزش بینی، کاهش حس بویایی و درد اطراف چشمها زندگی میکنند، بدون اینکه بدانند علت اصلی آن التهاب سینوسهاست و شناخت علائم، دلایل ایجاد و روش های درمان سینوزیت از مزمن شدن بیماری و بروز عوارض بعدی جلوگیری میکند، در ادامه با مهمترین نکات درباره این بیماری آشنا میشویم.
سینوس ها در چه بخش هایی قرار دارند؟
سینوسها حفرههای هواداری هستند که در استخوانهای صورت و جمجمه قرار دارند و به حفره بینی متصل میشوند، این فضاها به سبک شدن جمجمه، گرم و مرطوب کردن هوای تنفسی و تولید مخاط کمک میکنند و سینوسها در چهار ناحیه اصلی قرار دارند و التهاب یا عفونت در هر یک از این سینوسها باعث بروز علائمی مانند درد صورت، گرفتگی بینی و سردرد میشود:
- سینوس های جلوی پیشانی، در ناحیه پیشانی و بالای ابروها قرار دارند.
- سینوس های بالای چشم
- سینوسهای فکی، در دو طرف بینی و داخل استخوان گونه واقع شدهاند و بزرگ ترین سینوسها هستند.
- سینوس های استخوان غربالی در پشت پل بینی
سینوزیت چیست؟
سینوزیت به التهاب یا عفونت سینوسها گفته میشود؛ حفره های پر از هوا که در اطراف بینی، پیشانی و گونهها قرار دارند و زمانی که پوشش داخلی سینوسها به دلیل عفونت های ویروسی، باکتریایی، آلرژی یا عوامل محرک دچار التهاب شود، مسیر تخلیه مخاط مسدود شده و ترشحات در سینوسها تجمع پیدا میکنند، این وضعیت علائمی مانند گرفتگی بینی، آبریزش یا ترشحات پشت حلق، درد و فشار در صورت، سردرد، کاهش حس بویایی و گاهی تب ایجاد می٬کندُ سینوزیت به صورت حاد و کوتاه مدت یا مزمن و طولانی مدت بروز میکند و در صورت عدم درمان مناسب، زندگی فرد را تحت تأثیر قرار میدهد.
علائم سینوزیت چیست؟
این بیماری عفونی دارای نشانه های مختلفی است که در زیر به بررسی آنها میپردازیمُ درد در ناحیه سینوس ها از شایع ترین نشانه های سینوزیت است و هر یک از حفره های سینوسی در اثر عفونت آسیب میببیند و درد آن در پیشانی، دو طرف بینی، فک بالا، دندان یا بین چشمها حس میشود، علائم پیشرفته و شدید سینوزیت شامل مواد زیر است :
- خلط پشت حلق
- آبریزش بینی و ترشحات بینی (ترشحات ضخیم زرد یا سبز از بینی که از سینوسهای آلوده به مجاری بینی تخلیه میشوند)
- گرفتگی و انسداد بینی (کاهش حس بویایی ناشی از گرفتگی بینی)
- احساس فشار در صورت (به خصوص در اطراف بینی، چشمها و پیشانی)
- سردرد (سردردهای سینوسیت اغلب در بدترین حالت در صبح رخ میدهند، زیرا در طول شب مایعات در سینوسها تجمع مییابند)
- درد دندان و بوی نامطبوع دهان
- سینوزیت و ورم پلک
- درد گوش و عفونت گوش
- گرفتگی صدا و ایجاد صدای خشن در افراد
- سرفه در سینوزیت (راهنمایی به کمک کاهش دفعات و شدت سرفه خشک است که در حین خواب، سر را بالاتر از سطح بدن قرار دهید).
- خستگی و پاراسومنیا یا اختلال در خواب
- سینوزیت و تنگی نفس (التهاب در سینوسها میتواند نفسکشیدن از طریق بینی را محدود کند).
برای دریافت نوبت از دکتر رزیتا جعفری با شماره 09036263503 تماس بگیرید.
انواع سینوزیت
سینوزیت بر اساس مدت زمان بیماری و علت ایجاد آن به انواع مختلفی تقسیم میشود، شناخت نوع سینوزیت به انتخاب روش درمان مناسب کمک میکند که در ادامه با رایجترین انواع آن آشنا میشویم:
سینوزیت حاد
سینوزیت حاد به دنبال سرماخوردگی یا عفونت های ویروسی ایجاد میشود و علائم آن کمتر از ۴ هفته ادامه دارد، گرفتگی بینی، ترشحات غلیظ، درد صورت و کاهش حس بویایی از علائم شایع آن هستند و بیشتر موارد با درمان های حمایتی و استراحت بهبود پیدا میکنند، اما در برخی شرایط عفونت باکتریایی نیز به آن اضافه شده و نیاز به درمان بیشتری دارد.
سینوزیت مزمن
سینوزیت مزمن زمانی تشخیص داده میشود که علائم بیش از ۱۲ هفته ادامه داشته باشند، گرفتگی مداوم بینی، ترشحات پشت حلق، احساس فشار در صورت و کاهش بویایی از علائم رایج آن هستند و آلرژی، پولیپ بینی، انحراف تیغه بینی یا عفونت های مکرر در ایجاد این نوع سینوزیت نقش دارند و گاهی درمان آن به زمان بیشتری نیاز دارد.
سینوزیت عودکننده
در این نوع، فرد در طول سال چندین بار دچار حملات سینوزیت حاد میشود و بین دورهها علائم کاملا برطرف میشوند و وجود مشکلات ساختاری در بینی، آلرژی های کنترل نشده یا ضعف سیستم ایمنی زمینهساز عود مکرر بیماری است و شناسایی علت اصلی در پیشگیری از بازگشت مداوم سینوزیت اهمیت زیادی دارد.
چه افرادی بیش تر در معرض ابتلا به سینوزیت هستند؟
برخی افراد بیش تر مستعد ابتلا به سینوزیت هستند که این افراد دارای ویژگی های زیر هستند :
- افرادی که به عفونت های تنفسی مکرر، مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا مبتلا هستند، بیشتر دچار سینوزیت می شوند.
- افرادی که به بیماری های التهابی مزمن نظیر رینیت آلرژیک یا بیماری های التهابی مزمن دیگر مبتلا هستند، در معرض خطر بالاتری از سینوزیت قرار دارند.
- افرادی که به دلیل مشکلات تنفسی نظیر بینیهای منحنی یا تنگی هوا راههای نفوذ به بینی دارند، ممکن است به سینوزیت حاد یا مزمن در معرض خطر باشند.
- افرادی که سیستم ایمنی بدن ضعیف است، مثل افراد مبتلا به HIV یا افرادی که پس از جراحی سیستم ایمنی آنها ضعیف شده است، به سینوزیت حاد و مزمن مستعد هستند.
- افرادی که در محیط های مرطوب یا آلوده به باکتریها و قارچها مانند مواد شیمیایی، گرد و غبار، یا قارچهای موجود در خاک زندگی میکنند، به خطر ابتلا به سینوزیت قرار دارند.
هرچند که این گروهها به طور عمومی در معرض خطر بیشتری قرار دارند، اما هر فردی ممکن است با علائم سینوزیت مواجه شود، و برخی از موارد ممکن است بدون وجود یک عامل خاص به طور ناگهانی رخ دهند.
چه عللی سبب بروز سینوزیت می شود؟
سینوزیت زمانی ایجاد میشود که مسیر تخلیه سینوس ها مسدود شده و التهاب یا عفونت در آنها به وجود آید و عوامل مختلفی در بروز این بیماری نقش داشته باشند که مهمترین آنها عبارتاند از:
عفونت های ویروسی
سرماخوردگی و عفونت های ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی از شایع ترین علل سینوزیت هستند و این عفونت ها باعث التهاب مخاط بینی و سینوسها شده و مسیر خروج ترشحات را مسدود میکنند، تجمع مخاط در سینوسها شرایط مناسبی برای رشد میکروبها فراهم میکند و منجر به سینوزیت حاد میشود و بسیاری از موارد سینوزیت پس از یک سرماخوردگی ساده آغاز میشوند.
عفونت های باکتریایی
گاهی پس از یک عفونت ویروسی، باکتریها در سینوسهای مسدود شده رشد میکنند و باعث ایجاد سینوزیت باکتریایی میشوند و در این شرایط علائمی مانند ترشحات غلیظ زرد یا سبز، درد صورت و تب ممکن است شدیدتر و طولانیتر باشند، این نوع سینوزیت نیاز به بررسی پزشکی و در برخی موارد درمان دارویی دارد.
آلرژی های تنفسی
آلرژی به گرده گیاهان، گردوغبار، موی حیوانات یا سایر مواد حساسیت زا باعث التهاب مداوم مخاط بینی و سینوسها میشود و این التهاب مسیرهای تخلیه سینوس را تنگ کرده و احتمال تجمع ترشحات را افزایش میدهد، افرادی که دچار آلرژی مزمن هستند بیشتر در معرض ابتلا به سینوزیت های مکرر قرار دارند.
انحراف تیغه بینی
انحراف تیغه بینی جریان طبیعی هوا و تخلیه ترشحات سینوسها را مختل میکند و در این شرایط احتمال انسداد سینوسها افزایش مییابد و فرد بیشتر مستعد ابتلا به سینوزیت میشود، شدت علائم به میزان انحراف و تأثیر آن بر عملکرد طبیعی بینی بستگی دارد.
پولیپ بینی
پولیپها تودههای نرم و غیرسرطانی هستند که در داخل بینی یا سینوسها رشد میکنند و این تودهها مسیرهای طبیعی تخلیه سینوس را مسدود کرده و باعث تجمع ترشحات میشوند و در نتیجه خطر بروز سینوزیت مزمن و عودکننده افزایش پیدا میکند.
آلودگی هوا و محرک های محیطی
قرار گرفتن طولانی مدت در معرض دود سیگار، آلودگی هوا، مواد شیمیایی یا سایر محرک های تنفسی موجب التهاب مخاط بینی و سینوسها میشود و این التهاب عملکرد طبیعی سینوسها را مختل کرده و زمینه را برای ایجاد عفونت و سینوزیت فراهم میکند.
ضعف سیستم ایمنی
افرادی که به دلیل بیماری های خاص یا مصرف برخی داروها سیستم ایمنی ضعیفتری دارند، بیشتر در معرض عفونت های سینوسی قرار میگیرند و در این افراد بدن توانایی کمتری برای مقابله با عوامل عفونی دارد و احتمال ابتلا به سینوزیت های مکرر یا طولانی مدت افزایش مییابد.
روش های تشخیص سینوزیت
تشخیص سینوزیت از طریق روشهای مختلف انجام میشود، در زیر، روشهای تشخیص سینوزیت را بررسی میکنیم:
- بهترین دکتر سینوزیت در تهران ابتدا تاریخچه پزشکی شما را مورد بررسی قرار میدهد و سپس بررسی فیزیکی انجام میدهد و این شامل بررسی دقیق نواحی صورت، بینی، و گلو میشود.
- استفاده از اشعه ایکس برای تصویربرداری مناطق سینوسی جهت تشخیص عفونت یا التهاب.
- تصویربرداری CT Scan، اسکن مقطعی تفصیلی از سینوسها برای تشخیص دقیقتر عفونت، پولیپ بینی یا انحراف تیغه بینی.
- بررسی نمونه مخاط جهت شناسایی باکتریها یا ویروسهای ممکن در سینوسها.
- انجام آزمایشات خون جهت بررسی علائم التهاب یا عفونت در بدن.
- با استفاده از یک وسیله سینوسوسکوپی، پزشک میتواند به صورت مستقیم داخل سینوسها نگاه کند و نمونه برداری انجام دهد.
- اگر آلرژی مشتبه باشد، آزمونهای آلرژی ممکن است برای تشخیص احتمالی عوارض آلرژی در سینوسها انجام شود.
- با وارد کردن یک سوزن به سینوس و جمعآوری مایع، آزمایش نفوذ مایع اجرا میشود تا اطلاعات بیشتری در مورد عفونت فراهم شود.
- در برخی موارد، ترکیبی از روشهای مختلف ممکن است برای تشخیص نهایی سینوزیت استفاده شود.
با توجه به نوع علائم و شدت مورد، پزشک ممکن است ترتیبات مختلفی از این روشها را اعمال کند.
درمانی برای سینوزیت وجود دارد؟
بله، برای سینوزیت روش های درمانی مختلفی وجود دارد و نوع درمان سینوزیت به علت و شدت بیماری بستگی دارد، در بسیاری از موارد، سینوزیت حاد ناشی از عفونت های ویروسی با استراحت، مصرف مایعات کافی، شست و شوی بینی با سرم نمکی و کنترل علائم بهبود پیدا میکند، اگر علت بیماری آلرژی باشد، کنترل عوامل حساسیت زا و استفاده از داروهای تجویز شده مؤثر است.
در برخی موارد نیز برای کاهش التهاب یا درمان عفونت های باکتریایی، داروهای خاصی توسط پزشک تجویز میشوند، در سینوزیت مزمن یا مواردی که به درمان های معمول پاسخ نمیدهند، اقدامات تخصصیتر و در برخی بیماران جراحی سینوس برای باز کردن مسیرهای تخلیه و بهبود عملکرد سینوسها توصیه میشود.
راههای پیشگیری از سینوزیت
پیشگیری از سینوزیت تا حد زیادی به حفظ سلامت مجاری تنفسی و کاهش عوامل تحریک کننده بستگی دارد، رعایت چند نکته ساده میتواند خطر ابتلا به سینوزیت یا عود مجدد آن را کاهش دهد:
- شست و شوی منظم بینی با سرم نمکی
- درمان به موقع سرماخوردگی و عفونتهای تنفسی
- کنترل و درمان آلرژیهای فصلی و مزمن
- پرهیز از قرار گرفتن در معرض دود سیگار
- کاهش تماس با آلودگی هوا و مواد شیمیایی محرک
- نوشیدن آب کافی برای حفظ رطوبت مخاط بینی
- استفاده از دستگاه بخور در محیط های خشک
- رعایت بهداشت دستها برای پیشگیری از عفونتها
- تقویت سیستم ایمنی با تغذیه مناسب و خواب کافی
- مراجعه به پزشک برای درمان انحراف بینی یا پولیپ های بینی
- پرهیز از تماس با عوامل حساسیتزا در صورت ابتلا به آلرژی
- ورزش منظم برای بهبود عملکرد سیستم ایمنی و تنفسی
سوالات متداول
بله، علائم عفونت سینوس بر اساس جنسیت تفاوت چندانی ندارند و در هر دو جنس ممکن است به شکل مشابهی ظاهر شوند، تنها تفاوت ممکن در علائم سینوزیت به شدت آن و محدوده تأثیرگذاری در مناطق مختلف سر مرتبط است.
سینوزیت راههای هوایی را آلوده میکند و جالب است که در صورت ابتلا به سینوزیت مزمن، راههای هوایی پایینی نیز آلوده شده و این امر به ایجاد بیماری هایی نظیر حمله آسم، COPD و برونشیت موجب میشود، برای درمان این بیماریهای ریوی، حتما به پزشک مراجعه کنید تا از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری شود.
هر دو نوع سینوزیت علائم مشابهی نظیر گرفتگی بینی، التهاب بینی و درد وجود دارند، اما تفاوت های مهمی نیز وجود دارد، در سینوزیت عفونی، ترشحات چرکی مشاهده میشود، درحالیکه در سینوس آلرژیک این حالت دیده نمیشود، در سینوزیت آلرژیک، بدن به یک آلرژن یا ماده حساسیتزا واکنش نشان میدهد و فعالیت افزایش مییابد و در عوض، در سینوزیت عفونی، بدن در برابر میکروبها و عوامل بیماریزا واکنش نشان میدهد و به جنگ با آنها میپردازد، برای درمان سینوزیت آلرژیک، پزشکان عمدتا از داروهای ضدآلرژیک مانند آنتیهیستامین استفاده میکنند.
در نهایت…
سینوزیت یکی از مشکلات شایع تنفسی است که با علائمی مانند گرفتگی بینی، درد صورت و کاهش حس بویایی همراه است و تشخیص به موقع و درمان مناسب نقش مهمی در جلوگیری از مزمن شدن بیماری و بروز عوارض دارد، همچنین رعایت نکات پیشگیرانه مانند کنترل آلرژیها، حفظ بهداشت تنفسی و درمان به موقع عفونتها خطر ابتلا به سینوزیت را کاهش میدهد و در صورت تداوم یا شدت یافتن علائم، مراجعه به پزشک برای بررسی دقیق و انتخاب بهترین روش درمانی ضروری است.
0 Comments